Girls In Tech

Kiedy pamięć USB traci pozorną pojemność po utworzeniu z niej nośnika instalacyjnego lub po nietypowym formatowaniu, nośnik zwykle nie jest uszkodzony fizycznie – to problem tabeli partycji i woluminów, który blokuje dostęp do pełnej przestrzeni. Poniżej znajdziesz przyczyny zjawiska, skuteczne narzędzia dla Windows, Linux i macOS oraz przejrzyste procedury krok po kroku, aby przywrócić pierwotną pojemność.

Spis treści artykułu [wyświetl]

Zrozumienie utraty pojemności w pamięciach USB

Po użyciu kreatorów typu Windows Media Creation Tool czy innych aplikacji do tworzenia nośników startowych, na pendrive’ie powstają dodatkowe partycje (np. rozruchowa i instalacyjna). Jeśli narzędzie przydzieli do partycji użytkowej tylko część przestrzeni (np. z 128 GB widoczne 32 GB), reszta pozostanie jako „nieprzydzielona”.

Źródłem bywa domyślne partycjonowanie pod FAT32 i historyczne ograniczenie kreatora Windows do 32 GB w GUI. W efekcie powstaje główna partycja 32 GB, a pozostała przestrzeń nie jest wykorzystywana. Dodatkowo „wypalanie” obrazu instalacyjnego izoluje wolumin rozruchowy, a reszta zostaje nieprzygotowana do użytku – to kwestia zarządzania parti­cjami, nie awaria sprzętu. Próba zwykłego formatowania w Eksploratorze nie pomaga, bo dotyczy tylko istniejącej partycji, nie „odzyskuje” obszaru nieprzydzielonego.

Rozwiązania dla Windows z użyciem wbudowanych narzędzi

Metoda z użyciem Zarządzania dyskami

Najłatwiej przywrócisz pełną pojemność przez graficzne narzędzie Zarządzanie dyskami (Disk Management). Wykonaj poniższe kroki:

  1. Otwórz wyszukiwanie Windows, wpisz „Zarządzanie dyskami” i uruchom „Utwórz i sformatuj partycje dysku twardego”.
  2. Znajdź na liście swoją pamięć USB (sprawdź pojemność i literę/lub brak litery).
  3. Kliknij prawym przyciskiem istniejącą partycję użytkową (np. 32 GB) i wybierz „Usuń wolumin”, aby uzyskać pełną przestrzeń jako nieprzydzieloną.
  4. Kliknij nieprzydzielony obszar i wybierz „Nowy wolumin prosty”, pozostaw maksymalny rozmiar.
  5. Przypisz literę dysku i wybierz system plików: dla nośników > 32 GB zazwyczaj wybierz NTFS (lub exFAT dla współpracy z macOS).
  6. Zatwierdź kreatora – dysk pojawi się w Eksploratorze z pełną pojemnością.

To najbezpieczniejsza metoda dla większości użytkowników i zwykle wystarcza w 1–2 minuty.

Metoda wiersza poleceń DiskPart

Gdy GUI zawodzi lub preferujesz automatyzację, użyj DiskPart. Postępuj tak:

  1. Uruchom Wiersz polecenia jako administrator i wpisz: diskpart.
  2. Wyświetl dyski: list disk, zidentyfikuj pendrive po rozmiarze.
  3. Wybierz dysk: select disk X (podstaw właściwy numer).
  4. Wyczyść tablicę partycji: clean (przywraca cały dysk do stanu nieprzydzielonego).
  5. Utwórz partycję na całą pojemność: create partition primary.
  6. Sformatuj: format fs=NTFS quick lub format fs=exFAT quick, a następnie zakończ: exit.

DiskPart działa skutecznie w trudniejszych przypadkach i świetnie nadaje się do skryptów.

Narzędzia i programy do partycjonowania firm trzecich

EaseUS Partition Master

EaseUS Partition Master oferuje rozbudowane funkcje partycjonowania i formatowania, wykraczające poza standardowe narzędzia Windows. Po instalacji uruchom program, wybierz pamięć USB, kliknij prawym przyciskiem „Format” i ustaw literę oraz system plików (NTFS, FAT32, exFAT, EXT2/EXT3/EXT4). Podgląd pokaże wynik przed zatwierdzeniem.

Program potrafi odzyskać nieprzydzieloną przestrzeń i utworzyć jedną partycję obejmującą całą pojemność.

Rufus i Ventoy

Rufus tworzy bootowalne pamięci USB i prawidłowo zarządza partycjami, dzięki czemu po zakończeniu nie zostawia „martwych” obszarów. Ventoy pozwala wgrać wiele plików ISO na jeden nośnik i wybierać je przy starcie, automatycznie konfigurując partycje tak, by zmaksymalizować przestrzeń użytkową.

Uwagi o systemach plików i szczegóły techniczne

Ograniczenia FAT32 i nowoczesne alternatywy

FAT32 jest bardzo zgodny, ale ma ograniczenia (m.in. plik do 4 GB i historyczny limit 32 GB w kreatorze Windows GUI). NTFS i exFAT tych barier nie mają, oferując obsługę dużych plików i lepszą elastyczność. W Windows 11 można utworzyć większe partycje FAT32 przez wiersz poleceń, jednak GUI wciąż trzyma limit 32 GB.

Aby szybko dobrać system plików do zadania, skorzystaj z poniższego porównania:

System plików Maks. rozmiar pliku Zgodność (Windows / macOS / Linux) Typowe zastosowania
FAT32 4 GB Tak / Tak / Tak stare urządzenia, UEFI/BIOS, maks. kompatybilność kosztem limitów
exFAT bardzo duże (praktycznie bez ograniczeń w użyciu domowym) Tak / Tak / Tak współdzielenie danych Windows–macOS, pliki >4 GB, dyski przenośne
NTFS bardzo duże Tak / tylko odczyt domyślnie / Tak nośniki dla Windows, szyfrowanie, uprawnienia, duże archiwa

Szybkie formatowanie a pełne formatowanie

Szybkie formatowanie usuwa strukturę systemu plików, ale nie skanuje nośnika i działa niemal natychmiast. Pełne formatowanie skanuje złe sektory i nadpisuje obszary, co trwa dłużej, ale lepiej weryfikuje kondycję pamięci i bezpiecznie usuwa dane.

W praktyce kieruj się prostą zasadą:

  • gdy chcesz tylko przywrócić widoczność pełnej pojemności po „rozjechanym” partycjonowaniu, wybierz szybkie formatowanie,
  • gdy podejrzewasz błędy nośnika lub przygotowujesz go do dalszej odsprzedaży, zastosuj pełne formatowanie,
  • gdy kluczowe jest bezpieczeństwo danych (nadpisanie), wybierz pełne formatowanie i weryfikację błędów.

Rozwiązania dla Linuxa i GParted

W Linuksie skorzystaj z GParted (dostępny także w wersji Live). Postępuj zgodnie z poniższymi krokami:

  1. Uruchom GParted i wybierz z listy urządzeń właściwą pamięć USB.
  2. Usuń wszystkie istniejące partycje (Partition > Delete), by uzyskać pełny obszar „unallocated”.
  3. Utwórz nową partycję (Partition > New) na całą pojemność i wybierz system plików (np. exFAT lub NTFS).
  4. Zastosuj zmiany i odczekaj na zakończenie operacji.

Dla wiersza poleceń użyj parted i mkfs (np. mkpart primary ext4 0% 100% → odpowiedni mkfs). GParted oferuje tę samą funkcjonalność w wygodnym GUI.

Rozwiązania dla macOS i Narzędzia dyskowego

W macOS użyj wbudowanego Narzędzia dyskowego (Disk Utility). Oto zalecana procedura:

  1. Uruchom Narzędzie dyskowe (Aplikacje > Narzędzia) i włącz „Widok” → „Pokaż wszystkie urządzenia”.
  2. Zaznacz cały fizyczny dysk USB (nie samą partycję) i kliknij „Wymaż”.
  3. Wybierz nazwę oraz system plików (exFAT dla współpracy z Windows, APFS/Mac OS Extended dla środowisk Apple).
  4. Zatwierdź operację i poczekaj, aż proces się zakończy.

Jeśli Narzędzie dyskowe odmawia pracy na nośniku przygotowanym w Windows, wyczyść początek dysku w Terminalu: sudo dd if=/dev/zero of=/dev/diskX bs=100m count=10 (podstaw właściwy numer X). To usuwa tablicę partycji, pozwalając poprawnie zainicjalizować nośnik w Narzędziu dyskowym.

Zaawansowane narzędzia odzyskiwania i naprawy

TestDisk dla złożonych problemów z partycjami

TestDisk przydaje się, gdy masz uszkodzone sektory rozruchowe, zaginione partycje lub nieprawidłową tabelę partycji. Wybierasz dysk, skanujesz układ, wskazujesz partycje do odzyskania i zapisujesz zmiany. Po naprawie układu możesz wrócić do standardowych narzędzi, by sfinalizować partycjonowanie.

SP USB Flash Drive Recovery i narzędzia firmware

SP USB Flash Drive Recovery oraz narzędzia firmware producentów potrafią przeprogramować kontroler, gdy nośnik „utknie” na błędnej pojemności lub odmawia formatowania. To rozwiązania niskopoziomowe – stosuj je wyłącznie, gdy zawodzą metody logiczne.

Disk Drill i oprogramowanie do odzyskiwania danych

Jeśli oprócz utraty pojemności ryzykujesz utratę plików, użyj Disk Drill do ich odzyskania (FAT, exFAT, NTFS, EXT i inne). Tryb skanowania głębokiego wyszukuje dane nawet z uszkodzonych struktur. Zawsze zapisuj odzyskane pliki na innym nośniku, aby nie nadpisać materiału do rekonstrukcji.

Procedury krok po kroku dla różnych scenariuszy

Standardowa procedura (po nośniku instalacyjnym Windows)

Najpierw spróbuj GUI Windows, a jeśli nie pomoże – DiskPart:

  1. Otwórz Zarządzanie dyskami → usuń istniejący wolumin → utwórz nowy wolumin prosty na całą pojemność → sformatuj jako NTFS lub exFAT.
  2. Gdy to się nie powiedzie: diskpart → list disk → select disk X → clean → create partition primary → format fs=NTFS quick.

Złożone scenariusze (wiele nietypowych partycji)

Jeśli Windows odmawia operacji lub widzisz kilka niejasnych partycji, użyj narzędzia linuksowego:

  1. Uruchom GParted Live, usuń wszystkie partycje i utwórz jedną na 100% pojemności.
  2. Alternatywnie w konsoli: parted → mklabel gpt → mkpart primary 0% 100% → mkfs.exfat/mkfs.ntfs.

To podejście zwykle działa nawet wtedy, gdy narzędzia Windows przestają współpracować.

Pamięci USB używane między systemami

Gdy pendrive ma działać równocześnie w Windows i macOS, wybierz system plików zgodny dla obu:

  • exFAT – najlepszy kompromis zgodności i braku limitu plików >4 GB;
  • FAT32 – tylko dla maksymalnej kompatybilności ze starszymi urządzeniami i mniejszymi plikami;
  • NTFS – preferowany do pracy w Windows; w macOS domyślnie tylko odczyt.

Działania zapobiegawcze i dobre praktyki

Aby uniknąć ponownej utraty pojemności po tworzeniu nośników startowych, stosuj te proste reguły:

  • dobór narzędzia – używaj Rufus do nośników instalacyjnych Windows lub Ventoy do wielu ISO na jednym pendrive, co minimalizuje „martwe” partycje;
  • wstępne formatowanie – przed uruchomieniem kreatora wyczyść i sformatuj nośnik w Zarządzaniu dyskami, aby uniknąć błędnych układów;
  • oddzielne nośniki – utrzymuj dedykowany pendrive do instalatorów lub użyj Ventoy, który łączy funkcję instalacyjną z przestrzenią użytkową.

Rozwiązywanie typowych problemów i przypadków brzegowych

Pamięci pokazujące mniejszą pojemność niż deklarowana

Różnica 64 GB vs ok. 59,6 GiB wynika z przeliczeń jednostek (GB producenta vs GiB systemowe). To normalne i nie świadczy o usterce. Jeśli pojemność jest wyraźnie niższa niż wynika z przeliczeń, sprawdź w Zarządzaniu dyskami, czy widzisz duże obszary nieprzydzielone (problem logiczny) lub brak wykrywania nośnika (podejrzenie awarii kontrolera).

Pamięci z włączoną ochroną zapisu

Gdy nie możesz formatować z powodu blokady zapisu, w DiskPart po wybraniu dysku użyj: attributes disk clear readonly. Sprawdź też fizyczny przełącznik (jeśli jest). Jeśli blokada wynika z firmware, mogą być potrzebne narzędzia producenta.

Pamięci nierozpoznawane lub niewykrywane

Brak wykrycia przez system zwykle nie dotyczy partycjonowania. Przetestuj inne porty USB, inny komputer oraz aktualizację sterowników/BIOS. Jeżeli nośnik nie działa nigdzie, przyczyną może być uszkodzenie sprzętowe.